Wetenschappelijk verhaal

Migraine in de zwangerschap
Dr. M.A.M. Bomhof, neuroloog, Breda

Migraine komt frequent voor bij vrouwen (15% bij vrouwen en 5% bij mannen) en vooral  in de leeftijd waarin er gezinsuitbreiding plaats vindt. Vooral vrouwen tussen de 25 en 45 jaar oud hebben er last vast van en hormonale veranderingen spelen in die periode een grote rol. Rond het optreden van een zwangerschap spelen er een drietal vragen:

• Heeft migraine invloed op de resultaten van de zwangerschap, zowel wat betreft het kind als de moeder?
• Heeft de zwangerschap invloed op de migraine?
• Hoe kan een migraineaanval behandeld worden tijdens de zwangerschap of  het geven van borstvoeding?

Uit een groot vergelijkend onderzoek waarin 777 zwangere vrouwen die leden aan migraine vergeleken werden met een groep van 182 zwangeren die nooit migraine gehad hadden bleek dat de migraine geen invloed had op de zwangerschap. Het risico op complicaties was voor zowel moeder als kind bij de migrainepatiënten niet hoger dan bij de niet-migrainepatiënten. Dit betrof zowel de kans op vroeggeboorten; miskramen; abnormale bevallingen als aangeboren afwijkingen. De kans was dus even groot als bij de normale bevolking.

Er zijn talloze studies gedaan naar het verloop van de aanvalsfrequentie tijdens de zwangerschap. Uit deze onderzoeken blijkt dat bijna 70% van de migrainepatiënten tijdens de zwangerschap een vermindering van de aanvallen heeft. Dit treedt vooral in het tweede en derde trimester op. Bij ruim 30% blijft de migraine hetzelfde of hebben de vrouwen er meer last van. 1,5% van de zwangere vrouwen heeft tijdens de zwangerschap voor het eerst een migraineaanval en bij 4,5% treedt een eerste migraineaanval in de eerste weken na de bevalling op. Bij deze vrouwen treedt er vaker een aura bij deze eerste aanval op dan bij de eerste aanvallen van vrouwen buiten de zwangerschapsperiode. Indien er tijdens of kort na de bevalling een eerste hoofdpijnaanval optreedt moet er altijd verder onderzoek plaatsvinden om andere oorzaken voor acute hoofdpijn dan migraine uit te sluiten.
De vrouwen die tijdens de zwangerschap minder last van hun migraine hebben zijn vaak de patiënten die voordien aanvallen zonder aura hadden en vrouwen die aan menstruatiemigraine leden. Bij de eerste zwangerschap is vaak de grootste (tijdelijke) verbetering te verwachten. Bij volgende zwangerschappen is het positieve effect minder uitgesproken.

De behandeling van een migraineaanval tijdens de zwangerschap blijft altijd een probleem gezien de kans op beschadiging van het vruchtje en op aangeboren afwijkingen. Er is nauwelijks onderzoek beschikbaar waaruit blijkt in hoeverre medicatie schadelijk is. Paracetamol is vrij onschuldig maar helpt meestal onvoldoende voor migraine. Aspirine en andere pijnstillers (NAIDs) werken (vooral in het eind van de zwangerschap) nadelig op het kindje en op de bevalling. Deze medicijnen kunnen sporadisch in het tweede trimester gebruikt worden maar moeten vermeden worden in het laatste trimester. Het best werken triptanen op de migraineaanvallen maar deze mogen evenmin tijdens de zwangerschap gebruikt worden. Wel worden er z.g. zwangerschapsregisters bijgehouden van bijvoorbeeld Imigran en Maxalt. Vrouwen die tegen advies of per ongeluk zijn doorgegaan met gebruik van deze medicijnen tijdens de zwangerschap worden nauwgezet gevolgd en het resultaat van zwangerschap en kind worden verzameld. Uit deze registers blijkt dat de kans op aangeboren afwijkingen waarschijnlijk niet hoger ligt dan bij de normale bevolking verwacht zou kunnen worden. Toch blijft het dwingende advies deze medicaties niet te gebruiken. Mocht U echter in het begin van de zwangerschap (toen de zwangerschap wellicht nog niet bekend was) een of meermalen een triptan hebben genomen dan is er geen reden voor paniek. Voor preventieve medicamenteuze therapie is er tijdens de zwangerschap geen plaats. Alvorens deze aanvalsvoorkómende medicatie te starten moet altijd een eventuele zwangerschapswens op korte termijn overwogen worden.

Borstvoeding heeft veel voordelen voor de baby (en ook enige voor de moeder). Daarom is het van belang dat borstvoeding niet afgeraden wordt.. Wel moet er rekening worden gehouden met het gebruik van aanvalscouperende medicatie en het vóórkomen van deze medicijnen in de moedermelk. Gelukkig hebben veel medicijnen zoals de triptanen een korte halfwaardetijd. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld Imigran, Maxalt en Zomig binnen 2 à 3 uur na toediening uit het bloed verdwijnen en binnen 8 tot 12 uur niet meer in het lichaam van de moeder aantoonbaar zijn. Met behulp van kolven en in overleg met kinderarts of gynaecoloog is er meestal wel een oplossing te vinden.

De American Council for Headache Education heeft een informatieve website over alle aspecten van migraine gedurende de zwangerschap  http://www.achenet.org/women/preg/ (N.B.: dit is een engelse site)