Wetenschappelijk verhaal

Economische impact van hoofdpijn

P.H.M. Pop, Hoofdpijncentrum Viecuri Medisch Centum te Venray

Hoofdpijn is een zeer veel voorkomend probleem. Onderzoek uit 1988 heeft al uitgewezen dat dit de Nederlandse maatschappij in die tijd ongeveer 500 miljoen gulden per jaar heeft gekost aan medische hulp en verlies aan productiviteit ten gevolge van werkverzuim.
Belangrijk blijkt ook te zijn dat veel mensen niet eens weten welk type hoofdpijn ze hebben, laat staan dat ze adequaat behandeld worden. De helft van de mensen met hoofdpijn blijkt nooit een dokter bezocht te hebben!

Als we het over migraine hebben blijkt de gemiddelde persoon 12 aanvallen per jaar te hebben, 25% zelfs 2 of meer aanvallen per maand.
Met deze gegevens in het achterhoofd heb ik bij 2 grote bedrijven een onderzoek gedaan naar het voorkomen van hoofdpijn en de gevolgen daarvan. Dit artikeltje is een korte samenvatting van de 2 onderzoeken.

Na goed overleg met de ondernemingsraad, personeelszaken en bedrijfsarts kreeg iedereen een vragenlijst toegestuurd. De respons was ongeveer 60%, zeer bemoedigend. Ongeveer 72% van de vrouwen en 51% van de mannen bleek wel eens hoofdpijn gehad te hebben, waarbij ik me beperk tot migraine en spanningshoofdpijn. Ongeveer 13% had zelfs beide vormen van hoofdpijn gehad.

Het vervolg van de enquête was de vraag wie de laatste maand hoofdpijn had gehad, en wat voor consequenties dit voor het werk had gehad. Het bleek dat 38% ( mannen en vrouwen samengeteld) in die maand hoofdpijn hadden gehad, waarvan 12% migraine en 17% spanningshoofdpijn ( 9% had een andere vorm, bijv. ten gevolge van griep of simpel een kater, enz.). Bij 2,5% resulteerde dat in afwezigheid van het werk van 1 of meer dagen ( gemiddeld 3,8 dagen). Ondanks de hoofdpijn werkt 29% echter  toch door, maar niet optimaal; men schat zelf in dat ze gemiddeld voor 75% functioneren. In de groep die op de enquête reageerde (60%) betekende dit in geld omgezet 50.000 gulden per maand, dus ongeveer 600.000 gulden per jaar, en dan heb ik het alleen over de salariskosten; niet bijgeteld zijn kosten voor vervanging, verzekering, productieverlies van het bedrijf. Overigens werd ook de invloed op kwaliteit van leven van de personen nagevraagd: 20% gaf aan in de voorafgaande maand een negatieve invloed gehad te hebben van de hoofdpijn wat betreft zijn sociale leven, en dat gedurende ongeveer 1 dag.

Tenslotte bleek uit de enquête ook dat de werknemers niet altijd goed wisten welk type hoofdpijn ze hadden: 10%  gaf aan migraine te hebben, terwijl, als je de antwoorden op de systematisch gestelde vragen goed doornam, dit tenminste 15% was! Dit heeft uiteraard consequenties voor de behandeling. Slechts 10% van de migraine werknemers gebruikte een migraine specifieke therapie in de vorm van een triptan. De rest gebruikte een algemene pijnstiller.

Samengevat blijkt hoofdpijn een flinke impact te hebben, niet alleen op de kwaliteit van leven van de betreffende persoon, maar ook op economische productiviteit. Het zal duidelijk zijn dat voorlichting over hoofdpijn dan in het belang is van zowel werknemer als werkgever. Helaas wordt hier in de praktijk nog te weinig aandacht aan geschonken, zowel niet door de bedrijfsartsen als ook niet door de medici in de eerste en tweede lijn. Hier ligt mijns inziens een belangrijke rol weggelegd voor de Hoofdpijnpatiënten Vereniging en de Vereniging van Nederlandse Hoofdpijncentra.