Wetenschappelijk verhaal

Migraine bij ouderen

Een bespreking van het review artikel ‘Migraine in the elderly’ door J. Haan, J. Hollander en M.D. Ferrari, gepubliceerd in Cephalalgia, februari 2007.

Migraine ontstaat meestal al voor je dertigste, met een piek op de puberleeftijd. Als jongens migraine krijgen is dat het meest zo rond hun vijftiende en de meeste meisjes kregen voor het eerst migraine op hun twaalfde.
Migraine kun je echter op elke leeftijd krijgen.
De meeste mensen die migraine hebben, zijn tussen de dertig en de veertig, maar het is opvallend dat we steeds vaker zestigers, zeventigers en zelfs tachtigers zien met migraine.

De groep ouderen met migraine van boven de zestig jaar is interessant om meer redenen. Het aandeel van de ouderen in de bevolking wordt steeds groter, dus wordt het automatisch ook een groter probleem voor de gezondheidszorg. Omdat verreweg het grootste deel van de vrouwen boven de zestig voorbij de menopauze is, verdwijnt in belangrijke mate de invloed van hormonen op het krijgen van migraine. Daardoor kunnen we mannen en vrouwen als één groep bespreken. Op jonge en middelbare leeftijd zijn er nog drie keer zoveel vrouwen met migraine dan mannen, maar na de menopauze is dat nog ‘maar’ het dubbele.

Migraine gaat vaak over
Bij zo’n 40% van zowel de mannen als vrouwen, stoppen de migraineaanvallen al op middelbare leeftijd en met het stijgen van de leeftijd zijn er steeds meer mensen waar de migraine helemaal verdwijnt. Toch zien we dat een klein percentage van de migraine patiënten altijd last blijft houden van aanvallen. Dat zou gaan om 3-5%, terwijl op ‘jonge leeftijd’ dit percentage vele malen hoger is.
De migraine symptomen op hogere leeftijd kunnen wel veranderen. Van migraine patiënten die ook (regelmatig) auraverschijnselen hebben, zien we vaak dat de hoofdpijn op latere leeftijd verdwijnt tijdens de migraineaanvallen, maar dat de aura blijft.

Voor het eerst migraine op latere leeftijd
Als mensen echter pas op latere leeftijd voor het eerst migraine krijgen en dan met dergelijke aura’s geconfronteerd worden, maar b.v. geen hoofdpijnklachten hebben, is het wel van belang om andere oorzaken als een TIA of een CVA uit te sluiten. Een diagnose Migraine met aura kan dan pas gesteld worden. De symptomen van een aura en een TIA kunnen namelijk sterk op elkaar lijken.
Ook is het belangrijk als mensen pas op latere leeftijd voor het eerst migraineaanvallen krijgen, goed te onderzoeken of hier een oorzaak voor te vinden is. We weten dat je vaak niet zomaar migraine krijgt op latere leeftijd. Epilepsie of afwijkingen in de hersenbloedvaten kunnen b.v. hiervan de oorzaak zijn.
Het is echter niet zo dat als je altijd migraine hebt gehad en de zestig bent gepasseerd, je meer kans hebt op een TIA of hartklachten dan iemand die geen migraine heeft.

Medicijnen voor migraine
Migraine aanvallen kunnen doorgaans prima worden behandeld met zogenaamde triptanen. Als de migraineklachten komen, worden deze ingenomen en meestal geeft dit uitstekende verlichting. Deze triptanen zijn echter vaak niet specifiek getest in studies bij ouderen. Dat betekent echter niet dat ze niet voorgeschreven kunnen worden. Uit de studies die namelijk wel zijn gedaan specifiek bij ouderen, kon men geen significante verschillen zien in bijwerkingen. Net als bij niet-ouderen met migraine geldt dat men wel goed moet kijken naar hartproblemen. Oud of jong, met hartproblemen worden triptanen altijd afgeraden.
Omdat mensen op hogere leeftijd wel weer meer te maken krijgen met andere chronische ziekten en dus ook andere medicijnen kunnen gebruiken, moet er goed gekeken worden naar eventuele interacties tussen die medicijnen en naar het eventueel aanpassen van de dosering van de triptanen. Dit laatste omdat het lichaam en de stofwisseling verandert op oudere leeftijd en dus ook het effect en de afbraak en uitscheiding van de geneesmiddelen door lever en nier. Daarom wordt er vaak extra gekeken naar leverfuncties voordat men start met een triptaan.
Voordat men start met triptanen, is het wel raadzaam eerst zogenaamde uitlokkende factoren te vinden. Soms ontstaan migraineaanvallen onder bepaalde omstandigheden of door bepaalde voeding. Lukt het niet met het vermijden van uitlokkende factoren de migraine aanvallen te voorkomen, kan men echter gewoon starten met medicatie.
In het oorspronkelijke artikel wordt een heel scala aan mogelijke medicijnen besproken, maar het voert te ver deze allemaal te bespreken. Voor zowel de aanvalsbestrijding als het voorkomen van de aanvallen, zijn er volop mogelijkheden die de moeite waard zijn te proberen.

Conclusie
De conclusie van de auteur is duidelijk. Migraine bij ouderen is verwaarloosd hoewel er genoeg mensen van boven de zestig, zeventig en zelfs tachtig zijn die last hebben van migraine. Het is wel extra belangrijk om zeker te zijn van de juiste diagnose, door andere mogelijke oorzaken van de ‘migraineklachten’ uit te sluiten met behulp van gericht aanvullend onderzoek. Vooral bij de auraklachten zonder hoofdpijn is dit van belang. Bijkomende ziekten die bij ouderen natuurlijk veel vaker optreden zijn niet alleen belangrijk bij het stellen van de juiste diagnose, maar vooral bij de keuze van de behandeling met medicijnen. Een behandelend arts moet zorgvuldig te werk gaan bij de keuze en de dosering van de medicijnen, maar dit hoeft hem er niet van te weerhouden oudere mensen met migraine een geneesmiddel voor te schrijven, want er zijn volop effectieve geneesmiddelen en met een zorgvuldige begeleiding kan dit de kwaliteit van leven van oudere migrainepatiënten verbeteren.