Onderstaande tekst is een bewerking van het stopboekje “Hulpmiddelen bij de ontwenning van hoofdpijnmiddelen”.

Hoe krijg je hoofdpijn door de pijnstillers?
Uw dokter heeft u misschien nog nooit uitgelegd dat je door het dagelijks slikken van medicijnen tegen de hoofdpijn (ergotamine of pijnstillers) terugkerende hoofdpijn kunt krijgen. Vaak ontstaat dit omdat mensen met hoofdpijnklachten starten met medicatie, al dan niet voorgeschreven door de huisarts, en dat men vervolgens de pijnstillers zelf haalt bij de drogist en deze vervolgens dagelijks blijft gebruiken zonder dat de behandelend arts hier van af weet. Het dagelijks gebruik van deze middelen kan ‘medicatie afhankelijke hoofdpijn’ veroorzaken en in Nederland lijden vele honderdduizenden mensen hier aan.

Het kan dus zo zijn dat uw dagelijks terugkerende hoofdpijn wordt veroorzaakt door de medicijnen (ergotamine of pijnstillers) die u tegen die hoofdpijn inneemt?
Dat klinkt misschien een beetje raar, want hoe kun je nu hoofdpijn krijgen van middelen die juist tegen de hoofdpijn moeten werken? Dat averechtse effect kan ontstaan als het geneesmiddel overmatig, dus te veel en te vaak, wordt gebruikt. In het begin zal het medicijn best hebben geholpen tegen de hoofdpijn. Pas na enige tijd kreeg u waarschijnlijk het idee dat de pillen minder goed en steeds korter werkten. Om toch van de hoofdpijn verlost te raken, ging u vervolgens nog meer van het geneesmiddel gebruiken. Misschien zelfs al voordat u hoofdpijn had, om zo een mogelijke aanval te voorkomen. Tot uw verbazing werd de hoofdpijn echter alleen maar erger, ondanks de grotere hoeveelheid medicijnen. En zo bent u in een vicieuze cirkel beland waartegen maar een remedie is: resoluut stoppen met de bewuste geneesmiddelen.

DE BELANGRIJKSTE REDEN OM TE STOPPEN
Volledig stoppen is geen makkelijke opgave, maar het zal u ongetwijfeld wat waard zijn om het patroon te doorbreken. Niet alleen om van de chronische hoofdpijn af te komen, maar vooral ook om weer net als vroeger te kunnen leven en werken. Dagelijkse hoofdpijn kan u immers ernstig belemmeren in uw functioneren. Thuis, op vakantie, bij sport of op uw werk en bij veel andere activiteiten. Ook de omgang met familie en/of vrienden kan beïnvloed worden. Mensen met chronische hoofdpijn raken niet zelden geïsoleerd. Ze voelen zich onbegrepen en uitgerangeerd. Ze schamen zich ervoor dat ze regelmatig ongewild spelbreker zijn en voelen zich daarop aangekeken. Nog een ander argument om te stoppen, is dat langdurig en veelvuldig ergotamine- of pijnstillergebruik op termijn schadelijk kan zijn voor de gezondheid.

Redenen genoeg dus om te proberen uit de vicieuze cirkel te geraken.
De eerste stap is om contact op te nemen met uw huisarts en dit met hem te bespreken. U kunt hem er op wijzen dat op deze site de benodigde informatie te vinden is en er ook een brochure bestaat met richtlijnen om te stoppen.

U heeft de noodzaak ingezien om te stoppen met het medicijngebruik. Deze bewerking van het stopboekje “Hulpmiddelen bij de ontwenning van hoofdpijnmiddelen”, kan u de komende tijd tot steun zijn. Evenals de begeleiding van uw dokter, apotheker, familie of vrienden. Feit blijft, dat het vooral aankomt op uw eigen motivatie en doorzettingsvermogen. De ontwenningsperiode zal soms moeilijk zijn, maar de beloning die u in het vooruitzicht heeft is er naar: een leven dat niet langer bepaald wordt door dagelijkse hoofdpijn en alle klachten die daarmee samenhangen. In deze brochure zullen wij proberen u zo goed mogelijk te helpen om de ontwenningsperiode van een tot maximaal zes weken succesvol af te ronden.

WAAROM MOET U IN EEN KEER STOPPEN?
Abrupt en volledig stoppen met het bewuste medicijn is echt de enige manier om uw – het woord zegt het al – medicatieafhankelijke hoofdpijn te genezen. Daarna kan uw dokter bekijken wat voor vorm van hoofdpijn u nu werkelijk heeft. Dat is de hoofdpijn waarvoor u ooit de medicijnen bent gaan gebruiken. Die hoofdpijn kan dan meestal met de juiste geneesmiddelen goed worden behandeld. Het kan ook zijn dat u straks (bijna) helemaal geen last meer heeft van hoofdpijn. Hoe het ook zij, u kunt ervan uitgaan dat de hoofdpijn die u mocht overhouden na de ontwenning niet meer zo erg zal zijn als de hoofdpijn die u nu heeft. Bovendien zijn er dan middelen om dit soort hoofdpijn gericht te bestrijden.

WAT GEBEURT ER ALS U STRAKS STOPT?
Uw lichaam is gewend geraakt aan het regelmatige gebruik van pijnstillers of ergotamine. Als u het gebruik hiervan staakt, al uw lichaam hier eerst tegen protesteren. Uw lichaam gaat min of meer zelf om de gebruikte geneesmiddelen vragen. “Ontwenningsverschijnselen” noemen we die signalen. De ernst van die ontwenningsverschijnselen verschilt per persoon. Van te voren is niet te zeggen hoe u zult reageren. Zeker is, dat iedereen die een ontwenningsperiode doormaakt de eerste week zonder medicijnen het zwaarst vindt. De hoofdpijn wordt een paar dagen flink erger en gaat soms gepaard met misselijkheid, rusteloosheid, slapeloosheid, buikkrampen en diarree. Natuurlijk geen prettig vooruitzicht, maar nogmaals, de ernst van de klachten is voor iedereen verschillend. De wijze waarop u met de klachten omgaat en uw vastberadenheid om te stoppen, kunnen u helpen de klachten beter het hoofd bieden. Straks kunt u lezen hoe u zich een beetje op de ontwenningsperiode kunt voorbereiden en wat u moet doen als u het even niet meer ziet zitten. Algemeen geldt het advies: tanden op elkaar en doorzetten, in de wetenschap dat de klachten na die eerste dagen zullen verminderen en dat u straks een stuk opgeruimder in het leven zult staan.

HOE BEREIDT U ZICH VOOR?
Het belangrijkste is dat u zichzelf de tijd en ruimte gunt om te ontwennen. Een goed begin is het halve werk, daarom geven wij u een aantal suggesties hoe u zich kunt voorbereiden op de ontwenningsperiode. Werkt u, bespreek de situatie dan eens met uw baas of personeelschef en probeer het zo te regelen dat u minstens een week met ziekteverlof of vakantie kunt gaan. Licht vrienden en familie in en leg uit dat u een korte tijd even liever geen bezoek wilt ontvangen. Verzet zo nodig afspraken. Heeft u de zorg voor kinderen, kijk dan of het mogelijk is dat iemand anders u die zorg geheel of gedeeltelijk uit handen neemt. Wees niet bang om vrijuit over uw komende ontwenningsperiode te praten. Het feit dat u stopt met de medicijnen is een prijzenswaardig besluit. Als u er open over praat, zal uw omgeving ook begrijpen waarom u een tijdje uit de running bent. Voorbereiden betekent dus vooral voorwaarden scheppen om zo ontspannen mogelijk aan de ontwenningsperiode te kunnen beginnen. Wordt u in deze dagen met vlagen bevangen door een gevoel van onzekerheid, probeer u dan te verheugen op de periode erna, als uw chronische hoofdpijn definitief tot het verleden zal behoren. Nog een waardevolle tip: lever alles wat u nog aan ergotamine of pijnstillers in huis heeft in bij de apotheek. Zo voorkomt u dat u in een zwak ogenblik toch nog geneesmiddelen gebruikt.

REDMEDICATIE OM KLACHTEN TE VERLICHTEN
Misschien heeft uw dokter u medicijnen voorgeschreven om uw klachten tijdens de ontwenningsperiode wat te verlichten. Deze medicijnen noemen we “redmedicatie”. Redmedicatie is altijd een ander geneesmiddel dan het medicijn dat uw hoofdpijn juist heeft verergerd. Als u redmedicatie krijgt voorgeschreven, neemt u de geneesmiddelen dan echt volgens voorschrift in. Doet u dat niet, dan bestaat er een kans dat u het ontwenningsproces verstoort of ergert, dat u chronische hoofdpijn krijgt van uw redmedicatie.

DE ROL VAN UW PARTNER/FAMILIE/VRIENDEN
Ontwennen moet u zelf doen. Maar een steuntje in de rug kan geen kwaad. De betrokkenheid van naaste familie of vrienden kan u stimuleren om vol te houden. Neem daarom zo mogelijk uw partner, vriend of vriendin mee voor een bezoekje aan de dokter of apotheker en laat u beiden goed informeren over de komende ontwenningsperiode. Misschien vindt u het prettig om samen eens te praten met een psycholoog. Hij of zij kan u meer vertellen over de eventuele emoties en angsten die tijdens de eerste fase de kop op kunnen steken. Schroom niet om dit soort dingen aan uw dokter of apotheker voor te stellen. Hij/zij zal het alleen maar toejuichen als u zelf met initiatieven komt. We kunnen het niet vaak genoeg zeggen: u bent degene die er doorheen moet, dus moet u ook zelf de voorwaarden kunnen creëren om daarin te kunnen slagen. Iedere dokter of apotheker zal u daarbij willen helpen. En is het dan gelukt, dan mag u ook trots zijn op uzelf, want een overwinning als deze is niet gering.

VRAGEN, PROBLEMEN?
RAADPLEEG UW DOKTER OF APOTHEKER
Waarschijnlijk kunt u tijdens de ontwenningsperiode regelmatig contact hebben met uw dokter of apotheker. Daarbuiten kunnen er momenten zijn dat u iets wilt vragen of dat u bang bent dat u het niet volhoudt. Ook dan is het zinvol om uw dokter of apotheker te raadplegen. Hetzelfde geldt als u toch een pijstiller of ergotamine hebt ingenomen. Denk dan niet, dat alles nu verloren is, maar vraag hen wat u in dat geval het beste kunt doen. Probeer er echter alles aan te doen om het niet zo ver te laten komen, want in principe krijgt u maar één keer de kans om met alle hulp en begeleiding te ontwennen. Pak die kans. Als u keer op keer terugvalt, komt u niet alleen nooit van uw chronische hoofdpijn af, maar kunt u ook niet meer rekenen op de inzet en steun van uw eigen dokter of apotheker om u bij het ontwennen te helpen. Zet daarom alles op alles om vol te houden en stel uzelf steeds in het vooruitzicht dat u straks weer beter kunt functioneren. Als u maar doorzet.

EN DAN: VAARWEL PILLEN!
Het moment is gekomen. U bent definitief gestopt met het gebruik van de bewuste geneesmiddelen. U heeft hierover waarschijnlijk gemengde gevoelens. Aan de ene kant blijdschap en trots dat u de stap hebt gezet. Aan de andere kant angst en twijfels. Wat staat me te wachten? Houd ik het wel vol? Komt het echt wel door de medicijnen? Ga in ieder geval niet zitten wachten tot u hoofdpijn voelt opkomen of totdat u voelt dat deze erger wordt. Ontspan u, lees wat, ga een stukje wandelen, doe dingen waar u zich goed bij voelt en probeer alles over u heen te laten komen. Gebruik eventueel een dagboek en zoek zo nodig steun bij familie, een vriend, vriendin uw dokter of apotheker. Wij wensen u heel veel succes!!

DE MISSIE VOLBRACHT
Veel mensen die ook last hadden van medicatieafhankelijke hoofdpijn zijn u in het ontwennen voorgegaan. Wij hebben aan twee van hen gevraagd hun ervaringen op te schrijven. Hier volgt hun verhaal.

“Iedere dag hoofdpijn, gek werd ik ervan. Het was ooit eens begonnen met wat lichte hoofdpijn, zo’n twee keer per week. Die hoofdpijn kon ik een tijdlang goed bestrijden met aspirines. Maar op een gegeven moment leek het wel of ze niet meer werkten. Ik kreeg steeds meer en vaker hoofdpijn. Dus ging ik ook meer aspirines slikken. Het hielp niks, het werd eigenlijk alleen maar erger. Ik had natuurlijk al veel eerder naar de huisarts moeten gaan, maar ja, ik dacht het gaat wel een keer over. Op een gegeven moment zei mijn man: zo kan het niet langer. En hij had gelijk. Ik werd er niet bepaald gezelliger op. Kon steeds minder hebben van de kinderen, moest me vaak ziek melden op mijn werk. Voelde me gewoon belabberd en had nergens zin in. Ik heb toen met m’n huisarts een heel gesprek gehad. Zij vertelde me dat het goed mogelijk was dat mijn hoofdpijn juist erger werd, omdat ik zoveel aspirines slikte. Ik wist niet wat ik hoorde! Hoofdpijn door aspirines? En daar was maar een oplossing voor: helemaal stoppen met de aspirines. Ik wilde haar eerst niet geloven. Geen medicijnen meer! Maar wat dan? Ik was volledig uit het veld geslagen. Wilde eerst niet. Was bang, niet nog meer pijn, dacht ik alleen maar. En als het nu eens niet door de aspirines kwam….. Mijn dokter probeerde me gerust te stellen. Ik zou me na de ontwenningsperiode echt stukken beter voelen. Ik heb er toen eerst over na willen denken. M’n man vond meteen dat ik het moest proberen en langzamerhand raakte ook ik gemotiveerder. Zag ik zelf dat dit de enige mogelijkheid was en ik kreeg vechtlust. Kom maar op, dat ik, mij krijgen ze niet klein. Die houding heeft me niet meer verlaten en dat is denk ik de reden geweest dat ik ervan af ben gekomen. Laat ik er geen doekjes om winden: ik heb het die eerste dagen vaak heel moeilijk gehad. M’n man is een echte steun voor me geweest. Maar ja, je moet het uiteindelijk zelf doen. Niet toegeven, doorzetten! Met in je achterhoofd dat dit de enige manier is om van die vreselijke hoofdpijn af te komen. Achteraf geeft dat wel een enorm goed gevoel. Dat je het zelf hebt gedaan, jezelf hebt overwonnen. Ik had zoiets van: dat heb ik ‘m mooi geflikt. Was best trots op mezelf. Toen ik eenmaal van die dagelijkse hoofdpijn was verlost, hield ik nog wel eens hoofdpijn over, maar daarvoor heb ik medicijnen gekregen die uitstekend werken. Het is niet overdreven, maar mijn leven is een stuk gelukkiger geworden. Pas later realiseer je je hoe die hoofdpijn je leven beïnvloedt. Je gaat je dan ook met de dag zieliger voelen en onbegrepen. Voor je man en kinderen is het natuurlijk ook heel vervelend. En daar ga je je dan weer schuldig om voelen. Ik ben blij dat dat nu allemaal achter de rug is. Het enige waar ik spijt van heb, is dat ik niet eerder naar de huisarts ben gestapt. Gelukkig heb ik het uiteindelijk toch gedaan. Ik voel me weer een volwaardig mens. Heerlijk!"

Mw. M.V. te A.

“ Ik had migraine. Van mijn dokter had ik daarvoor ergotamine gekregen, met het verzoek om regelmatig langs te komen voor controle. Dat laatste is erbij ingeschoten. Je weet hoe dat gaat: te druk, geen zin, ik bel wel even voor een vervolgreceptje. Zo ging het een aantal jaren door. Ik gebruikte steeds meer ergotamine en mijn migraineaanvallen, die achteraf gezien allang geen migraineaanvallen meer waren, beheersten steeds vaker mijn leven. Ik was een medicijnjunk geworden, zo mag je dat rustig zeggen. Maar eerlijk waar, ik had echt geen idee dat die medicijnen mijn aanvallen juist erger maakten. Anders had ik misschien wel eerder aan de bel getrokken. Nou heb ik ook nog eens een drukke baan, veel sociale contacten, kortom een druk leven. In het begin bleef ik dan wel eens thuis, maar op het laatst was het met de regelmaat van de klok dat ik verstek moest laten gaan. Tot verbazing van mijn vrienden en mijn collega’s. Eerst hadden ze medelijden, maar al gauw veranderde hun houding. Ik was er te vaak niet. Men vond eigenlijk dat ik me aanstelde. Niet zo moest zeuren. Volgens velen zou het allemaal best meevallen. Hup, de schouders eronder, een weekje met vakantie en dat was dan dat. Maar, het viel helemaal niet mee. Ik werd neerslachtig, meed vrienden. Het ging slecht op m’n werk. Een heel goede vriendin van me heeft toen het initiatief genomen en me mee naar de huisdokter gesleept. Ik heb bij die dokter toen eerst flink zitten janken. Kon er niets aan doen. Prop in m’n keel, weg was ik. Toen ik weer wat rustiger was heb ik alles aan mijn dokter verteld. Van mijn constante hoofdpijn, mijn problemen en dat ik het niet meer zag zitten en of er toch echt niets aan die migraine te doen was. En toen zei hij iets heel merkwaardigs: het is denk ik geen migraineafhankelijke hoofdpijn, zei hij, of in ieder geval niet meer. Het bleek medicatieafhankelijke hoofdpijn te zijn. Ik ben uiteindelijk na gesprekken met m’n dokter en vriendin gestopt met de ergotamine. Heb me twee weken ziek gemeld en toen teruggetrokken in huis. Als een kluizenaar heb ik de eerste week daar doorgebracht. Alleen m’n vriendin kwam regelmatig kijken of ik het wel redde. Voor de rest wilde ik niemand zien. Het was niet eenvoudig, maar ik ben er gekomen. Na twee weken had ik ineens een dag geen hoofdpijn. Ik wist niet wat me overkwam. Wilde het nog niet geloven. Maar de klachten werden iedere dag minder. Het is niet zo dat ik nooit meer hoofdpijn heb. Ik heb nog steeds last van migraineaanvallen. Maar dat is wat anders dan iedere dag hoofdpijn. En de aanvallen die ik heb, zijn ook goed te bestrijden met de medicijnen die ik heb gekregen. Het resultaat is dat ik mijn werk weer naar voldoening kan doen, m’n sociale leven weer op de rit staat. Kortom, ik heb het gevoel dat de mist is opgetrokken en dat ik knipperend met mijn ogen in het felle zonlicht sta. De wereld ziet er nu stukken vrolijker uit. Ja, ik ben na die ontwenningsperiode echt een ander mens geworden."

Mw. B.A. te V.